مسلمانان اهل دوا و درمان

اسلام علاوه بر نیاز های روحانی و معنوی انسان، به بهداشت و سلامت وی نیز توجه دارد. در این آیین پاکیزگی جزء ایمان و طهارت شرط عبادت است. دستورات فراوان قرآن کریم و متون و احادیث اسلامی درباره ی رعایت بهداشت، دانشمندان مسلمان را بر آن داشت تا کتاب های مختلفی در این باره بنویسند. گوستاولوبون دانشمند مشهور فرانسوی در کتاب تمدن اسلام و غرب می نویسد : « احکامی که در قرآن درباره ی وضو و غسل و تحریم مشروبات الکلی وجود دارد بی نهایت حکیمانه است.» همین توجه اسلام به بهداشت، مهمترین دلیل حضور و نقش آفرینی مسلمانان در علم پزشکی بوده است.  

دانشمندان مسلمان در ابتدا سعی کردند تا با ترجمه ی کتاب های یونانی، هندی و ... اطلاعاتی از دانش پزشکانی مانند بقراط و جالینوس و .. به دست آورند.

علی بن زبن طبری

«علی بن زبن طبری» نخستین مسلمانی است که در علم پزشکی به مقام بالایی رسید و کتابی در این زمینه با عنوان فردوس الحکمه تالیف کرد.

رازی

حکیم محمد زکریای رازی که در غرب با نام « رازس» ) Razes (  مشهور است به عمیق ترین معارف پزشکی دست یافت و به تالیف 200 جلد کتاب پزشکی پرداخت. برخی از کتاب های معروف او به این شرح است:

الحاوی

حدود 20 جلد است که 5 جلد آن به بیماری های چشم اختصاص دارد. این کتاب از جمله کتب مرجع پزشکی در جهان بوده و هست

الطب الروحانی

رازی نخستین پزشکی است که به وجود علل روانی در بیماری های جسمی پی برد و نتایج تحقیقات خود در این زمینه را در این کتاب عرضه نمود.وی عقیده داشت که طبیعت و مزاج جسم تابع اخلاق نفسانی انسان است.

الجُدری والحصبه

رازی همچنین نخستین کسی است که بیماری های آبله و سرخک را به خوبی شناخت  و این کتاب  را درباره ی آن ها نوشت.

 اهوازی

وی که در قرن چهارم در اهواز می زیست کتاب پزشکی به زبان عربی با عنوان  «الملکی» را تالیف کرد که تا قبل از آثار ابن سینا از متون تدریس علم پزشکی به شمار می آمد.

ابن هیثم

غربی ها او را « الهازن» (Alhazen ) نامیده اند. وی در مورد بیماری های چشم کتاب ارزشمندی نوشته است و روش های درمانی او تا  قرن پیش در جهان مورد استفاده بوده است.

زهراوی

او در قرن 11 می زیست و ابزار الات جراحی بسیاری را اختراع کرد. وی در کتاب « التصریف» و « امراض النسا» نظریات و ایده های تازه و بکری ارائه کرد. از جمله لزوم استرلیزه کردن زخم ، تشریح و جراحی برای یافتن علل مرگ و ...

ابن بیطار

کتاب « ادویه المنفرده» ( داروهای غیر ترکیبی) را نگاشته است. موضوع این کتاب داروهای حیوانی، گیاهی و معدنی است . در این کتاب بیش از 1400 گیاه را مورد بحث و معرفی قرار داده است. گیاه « کولا» که در ساخت نوشابه های کوکا کولا مورد استفاده قرار می گیرد، برای نخستین بار توسط ابن بیطار معرفی شده است.

ابن سینا

او که در غرب با نام اوِ سینا ( Avicenna) شناخته شده است، به سبب دایره المعارف پزشکی (قانون) به جالینوس اسلام شهرت دارد. ابن سینا را های منحصر به فردی در درمان بسیاری از بیماری ها کشف کرد.از جمله راه هایی برای تشخیص و درمان امراض سینه پهلو، التهاب ریه، دُمل، کبد و ... ابداع نمود، علائم بیماری های درد روده و کلیه را جدای از یکدیگر شرح داد و فلج عضلات صورت را از روی علت موضعی و علت مرکزی بیان کرد.

ابن زُهر

وی حاصل کوشش ها و تحقیقات خود را در 6 جلد کتاب به رشته ی تحریر در آورد. مهمترین اثر او « راه آسان مداوا و پیشگیری» نام دارد. او نخستین پزشکی است که بیماری پوستی پیسی را تشخیص و تفسیر کرده است.

وی همچنین برای نخستین بار به گشودن نای هوا و تغذیه ی مصنوعی از راه مری  در حالت فلج مری اشاره و توصیه کرده است.

ناصر نادری: ماهنامه ی رشد جوان بهمن 1392