آموزش خواندن به کودکان در خانه

 

قبل از هر چیز توصیه می شود مقاله ی قبلی را بخوانید تا به شناخت بهتری از فرایند زبان آموزی کودکان دست یابید.

شاید به نظرتان بیاید که روش آموزشی این مقاله با مقاله ی قبلی متفاوت است. آری درست است. چرا که این مقاله به آموزش خواندن به کودکان در خانه توسط مادر یا پدر می پردازد و مقاله ی قبلی فرایند زبان آموزی را در مراکز پیش دبستانی و مهد های کودک معرفی کرده است. لذا روش ها متفاوتند.

آموزش و یادگیری خواندن بر آموزش و یادگیری نوشتن تقدم دارد. کودک ابتدا مهارت های شنیدن و گفتن را می آموزد و سپس خواندن آغاز می شود و در نهایت به نوشتن می انجامد. کودکان اغلب در سنین 3 تا 4 سال مهارت های لازم در شنیدن و گفتن را کسب می کنند. (البته تفاوت های فردی نیز وجود دارد و برخی از کودکان ممکن است زود تر یا دیر تر به مراحل رشد زبانی دست یابند) لذا این سنین برای آغاز آموزش های خواندن به کودکان مناسب است.

امروزه آموزش خواندن به کودکان زیر 6 سال با استقبال گسترده ی والدین مواجه است و همین امر زمینه های لازم برای کسب و کار و تجارت عده ای را فراهم کرده است و همه روزه شاهد تولید بسته های آموزشی رنگارنگ و تبلیغات گسترده ای هستیم که والدین علاقمند را به خود جذب می کنند و هزینه های بسیاری را بر خانواده ها تحمیل می کنند. لذا بر آن هستم تا از طریق این وبلاگ به یاری پدران و مادران و مربیان بشتابم و با بضاعت اندک خود، وظیفه و مسئولیت حرفه ای خویش را در جهت معرفی روش های درست آموزشی به انجام رسانم.

والدین باید بدانند که خانه بهترین مهد کودک و پدر و مادر بهترین مربیان هستند. لذا مطالعه پیرامون روش های تعلیم و تربیت و تبدیل فضای خانه به محیطی غنی، و سرشار از انگیزه های خلاقانه، می تواند زمینه های لازم برای رشد همه جانبه ی شخصیت کودکان را فراهم سازد.

وجود کتاب های مناسب داستانی، ورق و دفتر نقاشی، مداد های رنگی و لوازم نقاشی و کاردستی و اسباب بازی های ساده ی خانگی و ... در کنار جو روانی سالم ناشی از دادن آزادی عمل نسبی به فرزندان در محدوده ی اتاق کودک( مشروط بر رعایت نکات ایمنی) و توجه به نیاز ها و علائق کودک، می تواند فضای لازم برای بروز استعداد ها و یادگیری و کسب توانایی های جدید و در نهایت رشد کودک را فراهم آورد. در چنین محیطی است که می توان آموزش خواندن به کودکان را آغاز کرد.

پیشاپیش لازم به یاد آوری است که آموزش نوشتن (به شیوه ی رسمی) در مدرسه انجام می گیرد و بهتر است اولیای غیر حرفه ای وارد این حیطه نشوند و اگر علاقمند به یاد دادن نوشتن به کودکان خود هستند و بر این ایده تاکید دارند، این کار را به مربیان زبده و آگاه بسپارند و از خرید بسته های آموزشی بازاری برای آموزش نوشتن به کودکان خود بپرهیزند.

 

روش آموزش گام به گام خواندن به کودکان :  

 

1-    کارت های مقوایی در ابعاد در ابعاد تقریبی30×15 تهیه کنید.

2-    کلمه ی ساده، آشنا و پر کاربردی و محسوسی (مانند آب) را با ماژیک روی کارت بنویسید.

3-    نقاشی یا تصویری از آب را در پشت کارت بچسبانید.

4-    تصویر آب را به کودک نشان دهید و در باره ی آب با او صحبت کنید.

5-    کلمه ی آب را به کودک نشان دهید و بگویید این آب است. در طی روز (یا چند روز) چند بار کلمه را به کودک نشان دهید و از او بپرسید این کلمه چیست. کودک شما بعد از مدتی خواهد توانست آب را بخواند. مطمئن شوید که کودکتان خواندن این کلمه را فرا گرفته است. ( این مرحله از آموزش را از شیوه ی مرحوم خانم دکتر ماریا مونته سوری ایتالیایی به عاریه گرفته ام)

6-    کار آموزش را با یک کلمه ی ساده، آشنا و پر کاربرد دیگری که با کلمه ی قبلی (آب) هم آغاز و یا هم پایان است، ادامه دهید. (کلمه ی هم آغاز با آب مانند : آبی، آسمان، آش و ... و کلمه ی هم پایان با آب مانند :  تاب، حباب،کباب و ... ) به مرور که بر دامنه ی لغات آموخته شده ی کودکتان افزوده شد و توانست حداقل 35  و حد اکثر  70 کلمه را با نشان دادن کارت، درست بخواند، زمان آموزش حروف فرا رسیده است.

7-    در این مرحله دو کارت را که مثلاً با حرف ( آ ) شروع شده است، به کودک نشان دهید تا هر دو کلمه را بخواند. توجه کودک را به صدای ( آ ) در ابتدای دو کلمه جلب کنید. ( با پرسیدن این سوال که با خواندن این کلمه اولین صدایی که در می آوری چیست؟) اگر کودک این مرحله را با موفقیت فرا گرفت، وارد مرحله ی بعدی شوید

8-     حروف آغازین ( آ ) را در هر دو کلمه رنگی کنید و این حرف را به کودکتان معرفی نمایید.

9-    به همین شیوه ی مقایسه ای،  شکل دیگر نشانه ی ( آ ) یعنی ( آ ) اول و ( ا ) غیر اول را معرفی کنید. کودک باید بداند که ( آ ) اول در اول کلمه می آید و ( ا ) غیر اول در وسط و آخر کلمه قرار می گیرد.

10-  نشانه ی بعدی را با دو کلمه ی هم پایان با آب آموزش دهید. ( مثلاً  آب و تاب ) نوشته های  دو کارت آب و تاب را همزمان به کودک نشان دهید تا بخوانند. این بار توجه کودک را به صدای آخر کلمات جلب کنید. و بدین طریق نشانه ی ( ب ) و انواع آن را مرحله به مرحله بیاموزید.

نکته :

الف : مراحل فوق را گام به گام انجام دهید و تا آموزش یک مرحله با موفقیت کامل انجام نشده است ، وارد مرحله ی بعدی نشوید.

ب : عجله ای در آموزش نداشته باشید و مراحل را با آرامش کامل و در طی فرایند زمانی متناسب با علاقه و نیاز کودک طی کنید. 

ج : اگر با انگیزه و پشتکار وارد این حیطه شده اید، از هر گونه اجبار و فشار بر کودک بپرهیزید و این جمله ی حکیم پستالوزی را سرمشق کارتان قرار دهید : «یادگیری سیری آرام، تدریجی و فزاینده دارد.»

د : تمام تلاش خود را به کار گیرید تا فرایند آموزش برای کودک لذت بخش باشد. هر گاه احساس کردید که آموزشتان لذت بخش نیست، برنامه را به جلسه ی بعد موکول کنید و با برنامه ریزی بهتر گام های بعدی را بردارید.

ه : لازم نیست هر روز یک مطلب جدید بیاموزید. بعضی از روز ها را با تمرین های مناسب سپری کنید. کودک شما ممکن است هر روز 5 دقیقه ( یا چند 5 دقیقه ی متناوب) آمادگی لازم برای آموزش را پیدا کند.

و : سعی کنید جلسات آموزشی شما شکل رسمی به خود نگیرد و در هر زمان از شبانه روز که کودکتان آمادگی لازم را داشت، آموزش را ادامه دهید.

 

با آرزوی موفقیت برای همه

حمید رضا محمد بیگی _ آذر 1392